Kílómetragjald á öll ökutæki árið 2026

Frá og með 1. janúar 2026 greiða öll ökutæki á Íslandi kílómetragjald — óháð því hvort þau ganga fyrir bensíni, dísilolíu, rafmagni eða öðrum orkugjafa. Þú borgar sem sagt fyrir hvern ekinn kílómetra en ekki fyrir eldsneytið sem þú kaupir, því á móti falla olíu- og bensíngjöld niður. Fyrir fólksbíla og jeppa undir 3,5 tonnum er gjaldið 6,95 kr. á hvern kílómetra, greitt mánaðarlega líkt og rafmagnsreikningur. Breytingin byggir á lögum nr. 100/2025 um kílómetragjald á ökutæki, og fyrsti gjalddagi var 1. febrúar 2026.

Hvað er kílómetragjald og hvað breyttist?

Kílómetragjald er einfaldlega gjald sem greitt er fyrir hvern ekinn kílómetra. Í stað þess að ríkið innheimti skatt í gegnum eldsneytisverðið á dælunni er nú innheimt eftir raunverulegri notkun vegakerfisins — það er, eftir því hversu langt er ekið. Þetta er stór kerfisbreyting í fjármögnun vega, og hún nær núna til allra bíla, ekki bara rafmagns- og tengiltvinnbíla eins og verið hefur frá 2024.

Ástæðan er þekkt: eftir því sem bílafloti landsmanna verður sparneytnari og rafvæddari lækka tekjur ríkisins af eldsneytisgjöldum, á sama tíma og þörfin fyrir viðhald vega minnkar ekki. Með því að tengja gjaldið við ekna kílómetra fremur en eldsneytiseyðslu er markmiðið að allir sem nota vegina greiði til þeirra, óháð því hvað knýr bílinn. Um leið falla olíu- og bensíngjöld niður, svo breytingin er ekki hrein viðbót heldur tilfærsla frá einni innheimtuaðferð yfir í aðra.

Það er þessi grundvallarhugsun sem gerir kerfið endingargott: þegar allir bílar verða á endanum rafknúnir dugar eldsneytisskattur ekki lengur til að halda vegunum við, en gjald á ekna kílómetra heldur velli óháð orkugjafa. Fyrir 2024 höfðu rafmagns- og tengiltvinnbílar þegar verið teknir inn í slíkt kerfi; með lögum nr. 100/2025 er það einfaldlega útvíkkað þannig að sömu reglur gildi um alla. Í reynd þýðir það að hugtakið „fullur tankur án skatts“ heyrir sögunni til — skatturinn er nú bundinn við aksturinn sjálfan.

Hvað kostar það? Gjaldið eftir þyngd

Fjárhæð kílómetragjalds ræðst af leyfðri heildarþyngd ökutækisins og er ákveðin með lögum. Fyrir venjulega fólksbíla og jeppa — það er ökutæki upp í 3,5 tonn — er gjaldið 6,95 krónur á hvern ekinn kílómetra. Gjaldið er stighækkandi: því þyngra sem ökutækið er, þeim mun hærra er gjaldið á hvern kílómetra, enda valda þyngri ökutæki meira sliti á vegum.

Til að setja töluna í samhengi: bíll sem ekið er 15.000 km á ári ber, á grunngjaldinu 6,95 kr., um það bil 104.000 kr. í kílómetragjald yfir árið. Hvort það reynist hærra eða lægra en gömlu eldsneytisgjöldin fer eftir því hversu eyðslufrekur bíllinn var — sparneytnir og rafknúnir bílar, sem áður greiddu lítið eða ekkert eldsneytisgjald, finna mest fyrir breytingunni, á meðan eyðslufrekari bílar geta jafnvel komið svipað eða betur út. Nákvæma fjárhæð fyrir þitt ökutæki má fletta upp hjá Skattinum og á Ísland.is.

Athugaðu að fjárhæðin á hvern kílómetra er ákveðin með lögum og getur tekið breytingum milli ára líkt og aðrar viðmiðunarfjárhæðir. Talan 6,95 kr. á við grunnflokk fólksbíla og jeppa; um leið og þyngdin fer yfir 3,5 tonn hækkar gjaldið í samræmi við gjaldskrána. Þess vegna er skynsamlegt að ganga út frá raunverulegri gjaldþyngd ökutækisins fremur en að reikna með grunntölunni fyrir allt, sérstaklega ef um er að ræða stærri jeppa, húsbíla eða atvinnutæki nálægt þyngdarmörkunum.

Hvað þýðir breytingin fyrir þig?

Hvernig kílómetragjaldið kemur út fyrir hvern og einn ræðst af tvennu: hversu mikið er ekið og hversu eyðslufrekur bíllinn var. Af því að gömlu eldsneytisgjöldin lögðust á hvern seldan lítra fundu eyðslufrekir bílar mest fyrir þeim, á meðan rafbílar og sparneytnir tengiltvinnbílar greiddu lítið sem ekkert. Nú snýst dæmið við að hluta: gjaldið ræðst af eknum kílómetrum og þyngd, ekki eldsneytisnotkun.

Þessi breyting er hluti af stærri syrpu skattbreytinga sem tók gildi um áramótin 2026. Hún kemur til dæmis ofan á afnám samnýtingar skattþrepa hjóna og breytta skattlagningu leigutekna. Fyrir heimili sem á bíl og finnur samhliða fyrir öðrum liðum getur samanlögð áhrifin orðið meiri en hver breyting fyrir sig gefur til kynna — og þess vegna borgar sig að líta á heildarmyndina fremur en einn lið í einu. Sá sem sest niður og reiknar árlegan akstur sinn á móti gömlu eldsneytiskostnaði fær fljótt raunsæja mynd af því hvort breytingin er honum í hag eða óhag.

Skráning kílómetrastöðu: skyldur og frestir

Kerfið byggir á því að staða akstursmælis (kílómetrateljarans) sé skráð reglulega. Út frá tveimur skráningum reiknar Skatturinn meðalakstur og leggur gjaldið á samkvæmt honum. Séu ekki til tvær skráningar er stuðst við áætlun ríkisskattstjóra um meðalakstur þangað til þú skráir næst.

1. 1Skráðu kílómetrastöðuna. Það er gert á Mínum síðum á Ísland.is eða í Ísland.is-appinu. Eigendur rafmagns-, tengiltvinn- og vetnisbíla, sem hafa skráð stöðuna frá 2024, halda áfram að skrá að minnsta kosti einu sinni á ári.
2. 2Virtu frestina. Hafi engin skráning verið gerð á árinu 2025 þurfti að skrá stöðuna eigi síðar en 20. janúar 2026 til að fyrsti reikningur byggði á réttri stöðu fremur en áætlun.
3. 3Notaðu álestur ef þú kemst ekki í appið. Hægt er að panta sérstakan álestur hjá skoðunarstöðvum á borð við Aðalskoðun og Frumherja, sem skrá stöðuna fyrir þig.
4. 4Skráðu við eigendaskipti og reglulega. Hver ný skráning býr til nýja áætlun um meðalakstur og gerir um leið upp liðin tímabil, svo þú borgar eftir raunakstri en ekki grófri áætlun.

Hvernig greiðslan virkar frá mánuði til mánaðar

Kílómetragjaldið er innheimt mánaðarlega, með svipuðu sniði og reikningur fyrir rafmagn eða heitt vatn. Greiðsluseðill birtist í heimabanka og í pósthólfi á Mínum síðum á Ísland.is. Fyrir janúar 2026 birtist seðillinn í heimabönkum 30. janúar og fyrsti gjalddagi var 1. febrúar 2026. Eindagi er 14 dögum eftir gjalddaga, og dráttarvextir reiknast frá eindaga ef ekki er greitt.

Reikningurinn hvers mánaðar byggir á reiknuðum meðalakstri út frá skráningum þínum. Þegar þú skráir næst er gert uppgjör: hafir þú ekið meira en áætlað var bætist mismunurinn við, hafir þú ekið minna færðu inneign á móti. Þannig leitar kerfið alltaf í átt að raunverulegum akstri, jafnvel þótt einstakir mánuðir séu áætlaðir.

Vanskráning, sektir og ábyrgð

Af því að kerfið hvílir á skráningu er vanræksla á henni tekin alvarlega. Sé kílómetrastaða ekki skráð innan tilskilinna marka getur fallið á vanskráningargjald að fjárhæð 20.000 krónur. Auk þess reiknast dráttarvextir af gjaldi sem ekki er greitt á eindaga, og frekari viðurlög geta átt við samkvæmt lögum nr. 100/2025 ef akstur er vantalinn eða reglur brotnar.

Mikilvægt atriði fyrir alla sem ekki eiga bílinn sem þeir aka — til dæmis í rekstrarleigu eða fjármögnunarleigu — er ábyrgðin. Samkvæmt lögunum bera skráður eigandi og umráðamaður óskipta ábyrgð á greiðslu kílómetragjalds, vanskráningargjalds, sekta, dráttarvaxta og innheimtukostnaðar. Það þýðir að innheimtumaður getur gengið að hvorum aðilanum sem er. Í leigusamböndum um ökutæki er því rétt að hafa skýrt á hreinu hver ber gjaldið í reynd.

Vörubílar, hópbifreiðar og eftirvagnar

Fyrir atvinnulífið er myndin ítarlegri. Þyngri ökutæki hafa reyndar greitt kílómetragjald um nokkurt skeið, en með lögum nr. 100/2025 er kerfið samræmt og útvíkkað. Ökutæki og eftirvagnar sem eru 10 tonn eða meira að leyfðri heildarþyngd eru gjaldskyld frá 2026, á meðan léttari eftirvagnar á bilinu 3,5–10 tonn verða gjaldskyldir árið 2027.

Fyrstu árin er veittur afsláttur af gjaldi þyngri ökutækja, annars vegar fyrir hópbifreiðar og hins vegar fyrir ökutæki sem knúin eru vistvænum orkugjöfum — svokölluð aðlögun til að milda áhrifin á almenningssamgöngur og orkuskipti. Sé eftirvagn ekki búinn eigin akstursmæli færist gjaldskyldan yfir á ökutækið sem dregur hann. Fyrir flutningafyrirtæki, verktaka og bílaleigur getur samspil þessara reglna orðið flókið, og þá borgar sig að fá það yfirfarið fremur en að reikna með grófum ágiskunum.

Í rekstri skiptir líka máli að gjaldið er nú fyrirsjáanlegri kostnaðarliður en eldsneytisgjöld voru, því það ræðst af eknum kílómetrum sem fyrirtæki halda hvort eð er utan um. Það opnar á nákvæmari verðlagningu á flutningum og útseldri þjónustu, en gerir um leið ríkari kröfu til þess að skráningar séu réttar og tímanlegar. Fyrirtæki sem reka marga bíla ættu að setja sér fast verklag um álestur og skráningu, því uppsöfnuð skekkja í mörgum ökutækjum getur orðið dýr þegar hún er gerð upp í einu.

Þrjár algengar ranghugmyndir

Umræðan um kílómetragjaldið hefur verið hávær og ekki alltaf nákvæm. Þrjár rangfærslur eru sérstaklega lífseigar.

„Þetta er bara nýr skattur ofan á eldsneytið.“ Ekki alveg. Á móti kílómetragjaldinu falla olíu- og bensíngjöld niður; þetta er tilfærsla milli innheimtuaðferða, ekki hrein viðbót — þótt heildaráhrifin séu vissulega mismunandi eftir bílum.

„Rafbílar sleppa við gjaldið.“ Rangt. Gjaldið er alfarið óháð orkugjafa. Rafmagns-, tengiltvinn- og vetnisbílar greiða kílómetragjald eins og aðrir, og hafa raunar gert það allt frá 2024.

„Ég þarf ekkert að gera.“ Rangt. Þú þarft að skrá kílómetrastöðu og greiða mánaðarlega. Vanræksla getur kostað vanskráningargjald og dráttarvexti, og áætlun kemur þá í stað raunaksturs þar til þú skráir næst.

Niðurstaða

Kílómetragjaldið hefur mætt harðri gagnrýni, en umræðan snýst oft um rangan hlut. Stóra breytingin er ekki fjárhæðin á hvern kílómetra heldur það að Ísland færir sig frá því að skattleggja eldsneyti yfir í að rukka fyrir notkun veganna sjálfra — kerfi sem heldur velli þótt allur flotinn verði rafvæddur. Fyrir einstakan bíleiganda skiptir mestu að skilja að þetta er ekki eitthvað sem gerist sjálfkrafa í bakgrunni: það þarf að skrá mæli, fylgjast með reikningum og, ef bíllinn er í rekstri eða leigu, hafa á hreinu hver ber ábyrgðina. Sá sem tekur þessi fáu skref er laus við óþægilegar uppgötvanir; sá sem lætur þau danka á hættu á vanskráningargjaldi og skekktum áætlunum sem á endanum þarf samt að gera upp. Í því ljósi er kílómetragjaldið minna spurning um nýja tölu á reikningi og meira spurning um nýja venju: að skrá aksturinn reglulega, rétt eins og maður les af rafmagnsmælinum, og gera það að föstum lið fremur en eftiráhugsun.

Fyrirvari: Efni þessarar greinar er almenn upplýsingagjöf og telst ekki lögfræðiráðgjöf. Fjárhæðir, frestir og reglur geta breyst og aðstæður eru ólíkar frá einu máli til annars. Leitaðu ráðgjafar lögmanns um þitt tiltekna mál. Greinin styðst við gildandi heimildir í ágúst 2026.