Hvernig bregðast má við ólöglegri launaskerðingu

Hefur冒u einhvern t铆ma vakna冒 vi冒 镁谩 贸镁忙gilegu tilfinningu a冒 launase冒illinn 镁inn s茅 ekki 铆 samr忙mi vi冒 镁a冒 sem 镁煤 谩tt r茅tt 谩? E冒a hefur vinnuveitandi 镁inn skyndilega 谩kve冒i冒 a冒 sker冒a launin 镁铆n 谩n nokkurrar sk媒ringar e冒a samnings? 脼etta er 镁v铆 mi冒ur ekki 贸algengt og getur valdi冒 mikilli streitu og 贸枚ryggi. Sem starfsma冒ur 谩 脥slandi hefur 镁煤 谩kve冒na r茅ttindi sem eru verndu冒 af l枚gum og kjarasamningum. 脼a冒 er mikilv忙gt a冒 vita hvernig breg冒ast m谩 vi冒 贸l枚glegri launasker冒ingu til a冒 verja st枚冒u s铆na og tryggja a冒 镁煤 f谩ir 镁a冒 sem 镁煤 谩tt skili冒. 脼essi grein er 忙tlu冒 starfsm枚nnum sem finna fyrir 贸l枚gm忙tum breytingum 谩 launum s铆num og mun lei冒a 镁ig 铆 gegnum mikilv忙gustu skrefin.

Hva冒 telst 贸l枚gleg launasker冒ing?

Laun eru einn grundvallar镁谩ttur r谩冒ningarsamningsins 镁铆ns. Almennt s茅冒 getur vinnuveitandi 镁inn ekki breytt launakj枚rum 镁铆num einhli冒a 谩n sam镁ykkis 镁铆ns e冒a 谩n 镁ess a冒 fylgja 谩kve冒num reglum. 脫l枚gleg launasker冒ing getur birst 谩 媒msan h谩tt, til d忙mis:

• Einshli冒a breytingar: Vinnuveitandi l忙kkar launin 镁铆n 谩n nokkurs samr谩冒s e冒a fyrirvara.
• Broth忙ttir 谩 kjarasamningi: Launin eru l忙gri en kve冒i冒 er 谩 um 铆 almennum e冒a s茅rst枚kum kjarasamningi sem 镁煤 fellur undir.
• 脫greidd yfirvinna e冒a aukagrei冒slur: 脼茅r er ekki greitt fyrir yfirvinnu, vakta谩lag e冒a a冒rar aukagrei冒slur sem 镁煤 谩tt r茅tt 谩.
• R枚ng launat枚flun: 脼煤 ert settur 铆 ranga launat枚flu sem lei冒ir til l忙gri launa.

脼umalputtareglan er einf枚ld:

Laun 镁铆n mega ekki vera l忙gri en kve冒i冒 er 谩 um 铆 r谩冒ningarsamningi 镁铆num, kjarasamningi 镁铆num e冒a l枚gum, nema me冒 sk媒ru og sannanlegu samkomulagi. Ef vinnuveitandi 镁inn vill breyta kj枚rum 镁铆num ver冒ur hann a冒 semja vi冒 镁ig um 镁a冒 e冒a, ef um grundvallarbreytingar er a冒 r忙冒a, 镁arf hann oft a冒 segja upp gamla samningnum me冒 l枚gm忙tum fyrirvara og bj贸冒a n媒jan.

Fyrstu skrefin: Skj枚l og samskipti

脼egar 镁煤 grunar a冒 launum 镁铆num hafi veri冒 skert 贸l枚glega er mikilv忙gt a冒 breg冒ast vi冒 af yfirvegun en 谩kve冒ni.

1. Safna冒u g枚gnum

G贸冒ur undirb煤ningur er h谩lfna冒ur. Safna冒u saman 枚llum g枚gnum sem var冒a r谩冒ningu 镁铆na og laun:

• R谩冒ningarsamningurinn: 脼inn afrit.
• Launase冒lar: Allir tilt忙kir launase冒lar, s茅rstaklega 镁eir n媒justu sem s媒na sker冒inguna.
• Kjarasamningur: Finndu kjarasamninginn sem gildir um 镁inn vinnusta冒 (oftast a冒gengilegur 谩 vefs铆冒um st茅ttarf茅laga).
• Samskipti: 脰ll skrifleg samskipti vi冒 vinnuveitanda var冒andi laun e冒a breytingar 谩 starfskj枚rum (t枚lvup贸star, br茅f).
• Vinnusk媒rslur: Ef um er a冒 r忙冒a 谩greining um vinnut铆ma e冒a yfirvinnu.

2. Leita冒u sk媒ringa hj谩 vinnuveitanda

Oftast er best a冒 byrja 谩 镁v铆 a冒 leita sk媒ringa. Haf冒u samband vi冒 vinnuveitanda 镁inn, mannau冒sdeild e冒a yfirmann. 脼a冒 er mikilv忙gt a冒 gera 镁etta skriflega (t.d. me冒 t枚lvup贸sti) svo 镁煤 hafir s枚nnunarg枚gn fyrir samskiptum ykkar. Spyr冒u 谩 kurteisan en 谩kve冒inn h谩tt um 谩st忙冒ur sker冒ingarinnar og biddu um skjalfest r枚k fyrir henni. Stundum geta mist枚k or冒i冒 铆 launakerfum sem h忙gt er a冒 lei冒r茅tta.

Hvert skal leita? St茅ttarf茅l枚g og l枚gfr忙冒ingar

Ef sk媒ringar vinnuveitanda eru 贸fulln忙gjandi e冒a engar, e冒a ef ekki n忙st s谩tt, er kominn t铆mi til a冒 leita faglegrar a冒sto冒ar.

St茅ttarf茅lagi冒 镁itt

Ef 镁煤 ert f茅lagsma冒ur 铆 st茅ttarf茅lagi er 镁etta 镁inn fyrsti og besti kostur. St茅ttarf茅l枚g eru til sta冒ar til a冒 verja r茅ttindi f茅lagsmanna sinna. 脼au hafa dj煤pa 镁ekkingu 谩 kjarasamningum og vinnul枚ggj枚f og geta veitt 镁茅r r谩冒gj枚f, millig枚ngu og jafnvel l枚gfr忙冒ilega a冒sto冒 谩n aukakostna冒ar. Haf冒u samband vi冒 镁itt st茅ttarf茅lag, 煤tsk媒r冒u m谩li冒 og framv铆s冒u 枚llum g枚gnum sem 镁煤 hefur safna冒.

L枚gfr忙冒ia冒sto冒

Ef 镁煤 ert ekki 铆 st茅ttarf茅lagi e冒a ef m谩li冒 er s茅rstaklega fl贸ki冒, g忙ti veri冒 r谩冒legt a冒 leita til l枚gfr忙冒ings sem s茅rh忙fir sig 铆 vinnur茅tti. L枚gfr忙冒ingur getur meti冒 m谩l 镁itt, r谩冒lagt 镁茅r um n忙stu skref og jafnvel h枚f冒a冒 m谩l ef nau冒syn krefur. Sum st茅ttarf茅l枚g bj贸冒a einnig upp 谩 l枚gfr忙冒ia冒sto冒 fyrir f茅lagsmenn s铆na.

Vinnum谩lastofnun og Vinnueftirliti冒

脥 vissum tilfellum, s茅rstaklega 镁egar um brot 谩 almennum vinnul枚ggj枚f er a冒 r忙冒a, getur veri冒 vi冒eigandi a冒 hafa samband vi冒 Vinnum谩lastofnun e冒a Vinnueftirliti冒. 脼essar stofnanir hafa eftirlitshlutverk og geta veitt uppl媒singar og lei冒beiningar.

R茅ttar煤rr忙冒i og mikilv忙gi skj贸tra vi冒brag冒a

Ef allt anna冒 bregst getur veri冒 nau冒synlegt a冒 leita r茅ttar s铆ns fyrir d贸mst贸lum. St茅ttarf茅l枚g og l枚gfr忙冒ingar geta a冒sto冒a冒 镁ig vi冒 镁a冒 ferli. Mikilv忙gt er a冒 hafa 铆 huga a冒 镁a冒 eru frestir sem gilda um 镁a冒 hversu lengi 镁煤 getur gert kr枚fu um 贸l枚glega skert laun. 脼v铆 fyrr sem 镁煤 bregst vi冒, 镁v铆 betra.

Mundu:

• Ekki sam镁ykkja 镁枚gnina: A冒ger冒arleysi getur veri冒 t煤lka冒 sem sam镁ykki.
• Skr谩冒u allt: Haltu n谩kv忙ma skr谩 yfir 枚ll samskipti og atbur冒i.
• 脼煤 ert ekki einn: Margir hafa lent 铆 svipu冒um a冒st忙冒um og fagf贸lk er til sta冒ar til a冒 hj谩lpa.

A冒 lenda 铆 贸l枚glegri launasker冒ingu getur veri冒 krefjandi og jafnvel 贸gnvekjandi upplifun. En me冒 镁v铆 a冒 vita r茅ttindi 镁铆n og vita hvert 镁煤 谩tt a冒 leita getur 镁煤 sta冒i冒 v枚r冒 um fj谩rhagslegt 枚ryggi 镁itt og vernda冒 atvinnust枚冒u 镁铆na. Ekki l谩ta 贸r茅ttl忙ti冒 ganga yfir. Vertu me冒vita冒ur og gr铆ptu til a冒ger冒a. R茅ttl忙ti er grundvallaratri冒i 铆 g贸冒u samf茅lagi og 镁煤 谩tt skili冒 a冒 f谩 greitt fyrir 镁铆na vinnu 铆 samr忙mi vi冒 l枚g og samninga.

Ef 镁煤 ert 贸viss um st枚冒u 镁铆na e冒a 镁arft a冒sto冒 vi冒 a冒 meta r茅ttindi 镁铆n, er alltaf best a冒 leita til s茅rfr忙冒ings. F谩冒u samningsst枚冒u 镁铆na metna.